‘Helmond klimaatneutraal in 2030 niet haalbaar’

Als één van de zeven steden in Nederland is Helmond, net als Eindhoven, geselecteerd voor de Europese Klimaatmissie. De ambitie is om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Maar volgens het Helmondse college van B en W is deze ambitie niet haalbaar zonder aanvullende financiële steun vanuit de Rijksoverheid en Europa. En daar is nu juist geen concreet zicht op.

De Helmondse fracties van GroenLinks, PvdA, SP en D66 zijn zeer teleurgesteld over de gang van zaken, zo schrijven ze aan het college. “De afgelopen maanden zijn klimaatlabs en klimaatconferenties georganiseerd. Hier kwamen inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en overheid samen om visies, benodigde doorbraken en acties te formuleren die nodig zijn om klimaatneutraal te worden. Vanuit allerlei hoeken uit onze stad willen mensen hun steentje bijdragen voor het klimaat. Na het opstellen van de acties zou Europa met financiële steun komen. Nu is echter bekend dat er geen extra middelen beschikbaar komen. Europa bewijst daarmee zowel de inwoners van Helmond als het klimaat geen dienst.”

Klimaatdoelen

Daarom vroegen de fracties aan het college wat dit betekent voor de Helmondse klimaatambitie. En of de gemeente ondanks het uitblijven van financiële steun vanuit de EU tóch wil blijven inzetten om de klimaatdoelen te halen. “Onze ambitie om op klimaatbeleid te versnellen blijft overeind”, stelt het college. “Daarom houden we ook vast aan onze doelstelling van 2035. Want ook dan is versnelling noodzakelijk. We willen bovendien transparant zijn over wat er realistisch gezien mogelijk is. We gaven in dit traject consequent aan dat de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn, niet haalbaar is zonder aanvullende financiële steun vanuit de Rijksoverheid en Europa. Nu is hierop geen concreet zicht. Waarmee het richtjaar 2030, dat Europa aan de missie verbindt, komt te vervallen.”

Op koers blijven

Het college zegt verder dat zowel Helmond als Eindhoven onverminderd doorgaan met de koers die is ingezet met het Klimaat Deltaplan. Maar beide steden leggen de focus nu vooral op het versterken van het draagvlak. Zo wil het college ‘doorbouwen op de energie die het afgelopen jaar is losgekomen en de samenwerkingen die daaruit zijn voortgekomen’. “Coalities van betrokken partijen en inwoners gaan verder aan de slag met projecten en acties binnen de stadsthema’s en worden daarbij ondersteund”, zegt het college.

Online platform

Daarvoor is een online platform in ontwikkeling. Dit platform toont de missies, de organisaties die zich hebben geëngageerd en de projecten die tot nu toe zijn opgezet. Bovendien omvat het de feedback van inwoners. “Tegelijk zetten we in op versnelling van bestaand beleid en bestaande projecten”, aldus het college. Ook is er een klankbordgroep opgezet met inwoners die kritisch meekijken en feedback leveren op het proces. De Nederlandse missiesteden hebben eveneens een samenwerking opgezet met het Rijk en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. En via de ‘National Support Structure’ worden de missiesteden ondersteund bij hun klimaatactieplannen. Daarvoor gebruiken Helmond, Eindhoven en Den Haag gezamenlijk het instrument Climateview. Dat is speciaal ontworpen voor steden om hun klimaatacties te plannen en te monitoren en middels scenario’s bespreekbaar te maken.

Bijeenkomst met stakeholders

Helmond en Eindhoven willen zo snel mogelijk een bijeenkomst organiseren met alle bij het klimaatcontract betrokken partners. De belangrijke stakeholders zijn inmiddels al op de hoogte gebracht van de beslissing van de colleges en de onderliggende motivatie. Ook is er een nieuwsbrief uitgestuurd richting alle betrokkenen bij de klimaatmisse. Er was eveneens de mogelijkheid, middels een online bijeenkomst, om vragen te stellen. Daarnaast is een jaarplan opgesteld op basis waarvan het college met de stad en alle stakeholders aan de slag gaat.

Klimaatcontract

De Helmondse fracties vragen zich ook af wat de reactie van de Europese Commissie was op het eerder opgestelde klimaatcontract met alle acties. “De initiële reactie van Net Zero Cities, het platform dat de missiesteden ondersteunt en dient als loket richting de commissie voor indiening, was in hoofdlijnen positief over het contract”, aldus het college. “Brussel werkt echter met vaste formats. Op basis daarvan constateerde Net Zero Cities dat een aantal zaken nog verder moest worden uitgewerkt. En dat op meerdere punten zaken nog niet in de formats pasten. Dit voornamelijk omdat wij een andere procesaanpak hebben doorlopen en niet via een conservatieve wijze tot een projectplan zijn gekomen.”

Stadsthema’s

Een terugkerend punt van discussie vanuit Brussel daarbij was de met de stad gekozen thematische integrale benadering van Eindhoven en Helmond langs vier stadsthema’s, te weten Vitale Binnenstad, Leefbare Wijken, Bestendige Bedrijvigheid en Robuuste regio. Die sloten volgens Brussel niet goed aan bij de sectorale benadering van Europa. Waarbij Europa volgens het college de integrale benadering wel als ‘precies wat we zoeken’ ziet.

Alternatieven voor financiële steun

Het college geeft tenslotte aan dat kansrijke Europese subsidies en fondsen waar mogelijk benut zullen worden. Ook de samenwerking met de Nederlandse missiesteden blijft van kracht om een versnelling te kunnen realiseren. Inmiddels zijn Eurocommissaris Hoekstra en demissionair Minister Jetten per brief geïnformeerd over het besluit van het college. “De Eurocommissaris wordt daarbij uitgenodigd met de regio in gesprek te gaan over het thema klimaatinnovaties. Ook is een bestuurlijke ontmoeting gepland met Minister Jetten en de Nederlandse missiesteden.”

Geen druk

Op de vraag van de fracties of de Europese Commissie wellicht juridisch onder druk gezet kan worden om toch ‘over de brug te komen’, zegt het college: “Dit is volgens ons niet de te bewandelen weg. In 2021 schreef de commissie dat een toegekend missielabel extra financiële kansen op Europees en nationaal niveau zou ontsluiten. Aan dit gestelde vooruitzicht is echter geen recht te ontlenen. Bovenal zijn wij de opvatting toegedaan dat een toekomstig gesprek over financiering van de klimaataanpak niet gevoerd moet worden bij een rechter, maar aan de bestuurlijke tafel.”

Foto: Yulia Gapeenko/Vecteezy