Aanpak drugsoverlast binnenstad Helmond succesvol

Drie jaar lang is intensief samengewerkt met als doel de drugsgerelateerde overlast in de binnenstad van Helmond terug te dringen tot een acceptabel en beheersbaar niveau. Na een schietincident in januari 2019 was de maat vol en werd de problematiek in de binnenstad tot handhavingsknelpunt (HHK) benoemd. Dat resulteerde in een intensieve totaalaanpak waarbij de gemeente Helmond, politie, openbaar ministerie en de belastingdienst betrokken waren. Sleutelfiguren bij het dealen, malafide ondernemingen en intimiderend gedrag in de openbare ruimte vormden de samenhangende onderdelen binnen dit project. Tijdens een gezamenlijke persconferentie van de zogeheten driehoek-plus werd de balans opgemaakt. Conclusie: de aanpak werkt.

Al in 2017 constateerde de politie een toename van dealactiviteiten en geweldsincidenten in de Helmondse binnenstad. Op 21 januari 2019 vond op klaarlichte dag in het centrum van Helmond een drugsgerelateerde schietpartij plaats. Twee onschuldige minderjarige meisjes van twee en vijftien jaar raakten gewond door rondvliegende kogels. Met dit incident was voor het bevoegd gezag de maat vol. De veiligheid en leefbaarheid in het gebied (wijk 10) stond ernstig onder druk. Daarop besloot de Peelland driehoek-plus (burgemeester, teamchef politie, openbaar ministerie en belastingdienst) deze problematiek tot handhavingsknelpunt (HHK) te benoemen.

Sleutelfiguren

Bij dit onderdeel was de aandacht vooral gericht op de sleutelfiguren; een ‘select gezelschap’ dat een leidende rol bij het dealen vervulde. Ook is gekeken naar de onderlinge verbanden tussen hen. Er kwamen op deze manier een drietal netwerken in beeld die op hun beurt weer met elkaar in verbinding stonden. Daarnaast is ook ingezet op de drugsgebruikers; zonder vraag is er immers geen aanbod.

Door de aanhoudende aandacht voor dealers, is een groot deel van hen uit het Helmondse straatbeeld verdwenen. Het dealernetwerk ondervond zodanig hinder van de aanpak dat de Helmondse binnenstad minder aantrekkelijk werd voor hun criminele verkoopactiviteiten. Ook is de zichtbare drugshandel in de openbare ruimte van de binnenstad afgenomen. Er zijn in totaal 75 verdachten aangehouden gedurende de looptijd van het project. Die aanhoudingen hadden onder andere te maken met drugshandel (58 personen), witwassen en mensenhandel.

Malafide ondernemingen

De aanpak van de in beeld gebrachte ondernemingen heeft tot waardevolle resultaten geleid. Zo zijn er verschillende horecagelegenheden gesloten en verkocht. Op deze locaties is nu sprake van herontwikkeling, waardoor het aantal malafide ondernemingen is teruggebracht en de overlast structureel afneemt. Dit heeft tot nu toe niet geleid tot een ‘waterbedeffect’ van overlast naar elders.

Tijdens de looptijd van het project zijn meerdere meldingen over ondernemingen binnengekomen. De acties lijken een positief effect te hebben gehad op de meldingsbereidheid onder inwoners. Tot slot is de aanpak een aanjager geweest voor een bredere aanpak van wijkversterking in de binnenstad.

Intimiterend gedrag in de openbare ruimte

De inzet was erop gericht om het gezag van de overheid in de binnenstad te versterken en het tegengaan van straatintimidatie en intimiderend gedrag tegenover overheidsdiensten.

Samen met politie, Veilig Thuis en gemeente Helmond heeft TNO een zogeheten ‘Helmonds model’ ontwikkeld. Het model is, op grond van bepaalde scores, behulpzaam bij het bepalen van welk optreden bij welk gedrag en welke persoon het meest effectief is.

Ook werd gezocht naar een bredere samenwerking met allerlei personen die op een positieve manier betrokken zijn in de binnenstad. Dit ‘bondgenootschap’ wordt ingezet, om ook in de toekomst, inzicht te krijgen en te houden in wat er speelt en om mogelijke problematiek en escalatie te voorkomen.

De zichtbare aanwezigheid en aanpak in de wijk vanuit dit project, heeft bijgedragen aan (hernieuwd) vertrouwen in de overheid en zijn enkele overlastgevende personen na opgelegde maatregelen niet meer in het straatbeeld verschenen.

Vasthouden én vernieuwen

Om de ingezette aanpak duurzaam en effectief te laten zijn, blijken een aantal elementen van groot belang. Zoals korte lijnen tussen opsporing en uitvoering en oog voor regressie en preventie. Maar ook resultaten meetbaar maken en vooral de motivatie van de samenwerkende partijen om samen de klus te klaren.

Van groot belang is bovendien de fysieke aanwezigheid in de wijk. Dit mede als onderdeel van de bredere initiatieven om de wijk te versterken. Concreet zijn daarvoor vanuit het ‘Huis van de Binnenstad’ twee wijkboa’s samen met de wijkagenten en stadsmarinier, als ogen en oren van de wijk, zichtbaar en aanspreekbaar voor inwoners. Sinds 1 september 2021 is de stadsmarinier fulltime (mede)verantwoordelijk voor het oplossen van complexe leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken in de wijk. Dit in nauwe verbinding met anderen.

Bij de start van het project is, om het effect van de aanpak te kunnen meten, een nulmeting bestaande uit een zeventigtal straatinterviews uitgevoerd.  Eind 2020 zijn in aanvulling hierop nog eens 90 van zulke interviews gehouden. Hieruit bleek dat de gekozen aanpak haar vruchten afwierp. Begin 2022 volgt een 1-meting.

Het project is nu beëindigd. De opgedane ervaring met betrekking tot deze manier van werken wordt nu voortgezet binnen de huidige dagelijkse gang van zaken bij de betrokken partners. Volgens burgemeester Elly Blanksma is dat best spannend, maar zijn daarover met elkaar goede afspraken gemaakt. Ten slotte had politiechef Van Veen nog een boodschap voor alle inwoners: “Blijf melden!”

Foto: Gideon Goudriaan is sinds 1 september stadsmarinier van Helmond. Hij is samen met boa’s zichtbaar en aanspreekbaar voor bewoners.