Indië-herdenking 2026: Ronald en Trix Olenroot uit Helmond doen boekje open over jeugdtrauma’s

De verschrikkelijke herinneringen van Ronald Olenroot en Trix Olenroot-Van Staden aan hun jeugd in Indonesië zijn nog altijd springlevend. Hun geschiedenis is een van de vele verhalen tijdens de aankomende Indië-herdenking in Helmond. “Ik heb er nog steeds nachtmerries over.”

De Helmondse Indië-herdenking op 14 augustus is meer dan alleen het stilstaan bij het familieleed van de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ronald Olenroot (84) en Trix Olenroot-Van Staden (74) dragen nog altijd het verdriet van hun jeugdjaren in Indonesië. Beiden zijn opgegroeid op verschillende delen van Java, maar hun verhalen kennen verschillende rode draden, zoals ongelijkheid en een zwijgcultuur.

Ronald, geboren op Sukabumi maakte als jong kind de oorlog van dichtbij mee. “Mijn familie en ik kwamen terecht in een Japans gevangeniskamp, waarin we een aantal maanden zaten. Daar heb ik als klein kind martelingen gezien en gehoord, hoewel de gevangenisbewakers mij van de verschrikkelijke gebeurtenissen wilden weghouden. Ik heb er nog steeds nachtmerries over.”

Vader Herman en Ronald. Het gezin Olenroot bestond uit zeven kinderen en een vader en moeder. 

Trix werd na de bevrijding en de Indonesische onafhankelijkheid geboren op Surabaya en verhuisde een paar jaar later naar Bali. Ze weet die gebeurtenissen nog goed voor de geest te halen. “We waren erg gelukkig op Bali, waar we naartoe gingen, omdat mijn vader daar een baan had als havenmeester. Onze familie bestond naast ons gezin uit bedienden. Zij woonden achter ons in de tuin, wat in die tijd normaal was. Zij werden met respect behandeld en waren geen mindere dan wij.”

De grote reis
Het leven op Bali kreeg op een gegeven moment een wending. “We stonden op een lijst om vermoord te worden, omdat wij Nederlanders waren en geen Indonesiërs, ondanks dat wij daar al ons hele leven woonden. We moesten daarom zo snel maar ook zo onverdacht mogelijk zien te vluchten.” Uiteindelijk nam Trix slechts één koffertje mee op de Johan van Oldenbarneveldboot, het schip dat voer richting Nederland. “Het moest lijken alsof wij een kleine reis maakten, terwijl wij in feite onderweg waren om te gaan wonen in een land aan de andere kant van de wereld.” Trix kon nooit afscheid nemen van geliefden en haar geboorteland. Ze is vanwege ‘blijvend verdriet’ nooit teruggekeerd naar Indonesië.

De bootreis duurde lang en was allesbehalve gemakkelijk. Die reistijd liep op, omdat het schip niet via het Suezkanaal kon varen en dus om Zuid-Afrika moest gaan. Dat Afrikaanse land zat toen net een aantal jaren in een apartheidssysteem. Trix: “Ik zag er heel wit en blond uit en daarom mocht alleen ik aan wal gaan om winkels en restaurants te betreden. Het was verschrikkelijk. De mensen aldaar dachten dat ik uit een ander gezin kwam, puur omdat ik er niet donker uitzag zoals mijn familieleden. Ik wil ook nooit meer terug naar Afrika vanwege deze herinneringen.”

“Het moest lijken alsof wij een kleine reis maakten, terwijl wij in feite onderweg waren om te gaan wonen in een land aan de andere kant van de wereld.”

Trix kwam eind jaren ’50 aan in Nederland, voor Ronald duurde die repatriatie nog een aantal jaar. “Mijn vader werkte bij de politie, maar op een gegeven moment werden wij vervolgd. Hij had het recht om een wapen mee naar huis te nemen. Ook gaf hij een geweer aan mij, dat ik vanaf mijn twaalfde bij mij in bed legde. Op die manier werd ik dus opgevoed, dat was voor mij normaal”, vertelt Ronald. Jaren vol spanning volgden. “Er was geen Nederlandse ambassade in Indonesië, maar wel in Singapore. Het duurde drie jaar om een geldig Nederlands paspoort te krijgen. Mijn moeder zat met zeven kinderen ondergedoken in een klein schuurtje.” Familie Olenroot repatrieerde in 1961 naar Nederland. Ook Ronald zette daarna nooit meer een voet op Indonesische bodem.

De familie Coenraad-Loth van links naar rechts: Moeder Elvira Loth met Hilde, Trix, Vader Don met Linda en ‘oma Loth’

Piet van Staden, Trix’ biologische vader, overleed in 1953. Don Coenraad werd later haar ‘nieuwe vader’. 

Eenmaal in Nederland
De gezinnen Coenraad en Olenroot werden niet bepaald met open armen ontvangen. “Mijn vader was dus politieagent van beroep, maar zijn papieren waren hier ongeldig en dus moest hij fabriekswerk doen voor Philips”, benoemt Ronald.

Ook Trix’ vader kreeg niet het werk waarop hij recht had. “Hij was havenmeester, maar kreeg een baan in de Limburgse mijnen, waarvan hij uiteindelijk een longoperatie moest ondergaan. Hij had twee jaar nodig om te herstellen.” Uiteindelijk kwam de familie Coenraad terecht in Helmond, omdat mijn vader een baan kreeg bij Hatéma, aan de lopende band. Trix: “Hij was helemaal niet gewend om dat werk te doen, maar gelukkig kwam er hulp. Ontzettend vriendelijke collega’s van nog geen twintig jaar hielpen hem. Wij nodigden hen als dank uit om bij ons te komen eten op de Dirk Boutsstraat in Helmond. Samen aten we dan Indonesische hapjes en keken we naar Pipo de Clown.”

Het stel Olenroot-Van Straden verbaast zich nog meer over gebeurtenissen in Nederland. “Er zijn daadwerkelijk mensen die dachten dat wij hier alles gratis kregen, terwijl ik 60 procent van mijn loon moest inleveren. Uiteindelijk moesten wij juist alles terugbetalen”, vertelt Ronald, terwijl hij er nog steeds met z’n hoofd niet bij kan.

1980: Ronald en Trix worden een stel. De families Coenraad en Olenroot kenden elkaar al vóór de repatriatie naar Nederland. 

Zwijgcultuur doorbreken
Je stinkende best doen en vooral niet over vroeger praten, dat waren de dingen die Ronald en Trix meegekregen vanuit huis. “Ik heb het idee dat bijna iedereen van mijn generatie nog veel van het leed verzwijgt. ‘Mijn verhaal is niet interessant’ zeggen we dan, terwijl dat zeker wél boeiend is”, vertelt Trix. Vanwege het taboe wil ze dit jaar graag haar verhaal doen op de Indië-herdenking.

Haar hoop is onder meer gevestigd op een wisselwerking met de jongere generatie(s): “Hopelijk zijn de derde en vierde generatie benieuwd naar het verhaal van hun voorouders. Mijn wens is dat alle herinneringen daardoor in leven blijven.”

Meer weten over het verhaal van Ronald en Trix? Komende vrijdag spreekt Trix tijdens de Helmondse Indië-herdenking in het Warandepark. De inloop is vanaf 13.00 uur en de herdenking begint om 13.30 uur. 

Foto’s: Ronald en Trix Olenroot