Indisch-Moluks Monument in de Warande: Voor álle Helmonders

Het Indisch-Moluks Monument in Helmond is niet alleen een monument voor de Indische Nederlanders en Molukkers. Maar ook voor iedereen die zich verbonden voelt met voormalig Nederlands-Indië, met Indonesië. De onthulling vond afgelopen donderdag plaats in stadspark De Warande.

Een bijzonder moment voor voorzitters Noël Silalahi en Inge Dümpel, de onthulling van het Indisch-Moluks Monument. Samen met burgemeester Elly Blanksma en de kunstenaars haalden ze de doeken van het monument. Een mijlpaal voor de Indische en Molukse gemeenschap. In hun toespraak geven de voorzitters aan dat, ondanks de verschillende achtergronden waardoor beide gemeenschappen in Nederland terechtkwamen, zij allen behoefte hebben aan betrokkenheid, bekendheid en bewustwording van hun verleden.

Veerkracht
“De Melati, een prachtige bloem die herinnert aan het verleden. En met een grote symbolische betekenis. Een verleden van verdriet vanwege de vreselijke gebeurtenissen. Tranen van verdriet die tot de dag van vandaag niet zijn opgedroogd. De ontheemding die daarop volgde. Veel gezinnen die terecht kwamen in Nederland. Hun lijf hier, hun hoofd daar. Er stond altijd een koffertje bij de deur voor als ze weer teruggingen.”

“Maar het is ook een verleden met hoop; hoop op een terugkeer, hoop op begrip en erkenning. En een verleden met veerkracht; een enorme drive om de eigen roots te blijven ontdekken. Vanuit de behoefte om beter te kunnen wortelen, om twee werelden met elkaar te verbinden”, sprak burgemeester Blanksma.

Traditioneel
De Melati is het ontwerp van Indische ontwerper Frank Sobat. Deze typisch Indische bloem verbindt beide gemeenschappen. De bloem staat voor onschuld en puurheid, maar ook voor verdriet en gemis. Op het plakkaat staat een kruidnagel, de Cengkeh, een ontwerp van Molukse ontwerper Nelly Sikteoeboen. De vierde generatie van de Molukse gemeenschap dansten de traditionele dansen Menari en de Cakalele. Daarbij werden ze begeleid door de tweede en derde generatie op muziekinstrumenten uit Indonesië.

Rudi en Matteos
Dido Michielsen en Sylvia Pessireiron schreven in een dialoog het verhaal van hun vaders. Rudi en Matteos. Door diverse sprekers werd de dialoog voorgedragen. “Elke dag haalden de jappen Rudi op om te gaan werken in de Japanse mijnen. En elke keer zei Rudi; “Als ik niet doe wat ze zeggen, dan kappen ze mijn rechterhand eraf.” Nieuwsgierig keek ik bij zijn terugkomst of hij nog twee handen had.”

Schoon
Vele andere herinneringen volgen: “Hoezo vieren wij de Bevrijdingsdag op 5 mei? Rudi zit dan nog opgesloten in het Jappenkamp. Nederlands-Indië was pas bevrijd op 15 augustus. En daarna moesten ze nog vele jaren meer, in een nieuwe oorlog. Wat zou ik hem nog veel willen vragen. Bijvoorbeeld of Rudi zo schoon was omdat hij met honderden anderen in het stinkende ruim van een schip was verstouwd dat hem naar Japan vervoerde? Of door het verblijf in de vreselijke barakken waar niet eens een latrine was.”

Fatsoenlijke opleiding
“Na de eerste politionele actie in 1948 vertrokken we naar Nederland. Omdat Matteos in een Jappenkamp had gezeten, had hij recht op een uitkering. Hij had een hekel aan zijn hand ophouden. Het enige goede ding in Nederland was dat wij, zijn kinderen, een fatsoenlijke opleiding konden volgen. Maar toen ik journalist werd, geloofde hij niet dat ik artikelen in de krant schreef. Die belangrijke taak was toch alleen voor de Nederlanders.”

Eenheid in verscheidenheid
Voorzitter Stichting Ain ni Ain, Noël Silalahi is erg blij met de samenwerking met Stichting Indië-Herdenking Helmond. “Een unieke samenwerking voor Helmond, maar hopelijk ook voor de rest van Nederland. Het monument staat voor de eenheid in verscheidenheid. We komen allen van verschillende eilanden, dit brengt verschil in geschiedenis, geloof en cultuur met zich mee. De naam Nederlands-Indië is ontstaan in de koloniale tijd, waarbij de eilanden samengebracht werden onder één naam. Onze cultuuridentiteit wordt echter bepaald door onze voorouders.”

Foto’s: Hans Choufoer

Meer foto’s van de onthulling van het monument vind je op de Facebookpagina van Dit is Helmond.