Risico’s PFAS in recreatieplas Berkendonk laag

De zomer is nog lang. Dus de kans dat veel Helmonders straks een duik gaan nemen in de recreatieplas bij Berkendonk is reëel. In ieder geval hoeven zwemmers zich daarbij niet druk te maken over eventuele riskante concentraties aan PFAS, de verzameling aan stoffen waar momenteel zoveel over te doen is.

Waterbeheerders in de provincie Noord-Brabant voeren dit jaar namelijk bij 55 van de 100 aangewezen zwemlocaties in oppervlaktewater metingen uit naar PFAS. Berkendonk behoort tot een van die 55 locaties. Uit de metingen blijkt dat er in het water van Berkendonk wel degelijk PFAS zit, maar die concentraties zijn zo klein dat ze geen risico voor de gezondheid vormen.

Onder de RIVM-waarde
De eerste resultaten laten zien dat de risico’s van PFAS in de Brabantse plassen laag zijn. Er is PFAS aanwezig, maar de gehalten liggen ver onder de advieswaarde van het RIVM voor zwemmers in oppervlaktewater. Ook in Berkendonk in Helmond bestaat er geen risico voor zwemmers. In de Helmondse recreatieplas werd op twee plaatsen gemeten: op 120 meter ten westen van het strandwachthuis en aan de oostzijde van het noordstrand. Bij die metingen zijn geen risicovolle concentraties aan PFAS gevonden.

Twee watermonsters
De metingen naar PFAS geven beter zicht op de exacte concentraties en eventuele gezondheidsrisico’s. Deze metingen worden gedaan door de waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta, De Dommel, Rivierenland en Rijkswaterstaat. De waterbeheerders en de provincie willen erachter komen wat de gezondheidsrisico’s voor zwemmers zijn in de plassen en andere oppervlaktewateren die zijn aangewezen voor zwemmen. Daarvoor nemen zij deze zomer twee keer een watermonster in de verschillende aangewezen zwemlocaties.

‘Eerste resultaten positief’
Saskia Boelema, gedeputeerde Water en Bodem, Gezondheid en Brede Welvaart: “Er is regelmatig aandacht voor PFAS, zeker in deze tijd van het jaar wanneer het warme weer aanbreekt. Deze chemische stoffen breken nauwelijks af en hopen zich zo op in het milieu. Bij langdurige, intensieve blootstelling kunnen er risico’s optreden voor de gezondheid. Dat is natuurlijk niet wenselijk. De waterbeheerders en de provincie doen daarom op verschillende locaties onderzoek naar PFAS-verontreiniging in zwemwater. Ik ben blij dat we kunnen melden dat de eerste resultaten positief zijn.”

In alle onderzochte zwemlocaties in oppervlaktewater in Noord-Brabant is PFAS aangetoond. Maar de gehalten in de geteste plassen liggen ver onder de recent vastgestelde RIVM-advieswaarden. Het tweede monster voor de meeste plassen volgt later in dit zwemseizoen.

Landelijke aanpak
Niet alleen in Brabant wordt gemeten. Ook waterschappen in andere delen van het land voeren PFAS-metingen in zwemplassen uit. Deze metingen helpen om een landelijke aanpak op te stellen voor het omgaan met PFAS in zwemwater. Noord-Brabant pleit overigens al langer voor een Europees totaalverbod op PFAS.

Zwemadvies
In april van dit jaar heeft het RIVM de advieswaarde voor PFAS in zwemwater gepubliceerd. Indien de resultaten van de PFAS-metingen in zwemwater daartoe aanleiding geven, kan de provincie een negatief zwemadvies afgeven of zwemverbod instellen. Meer hierover valt te lezen op www.zwemwater.nl. Een negatief advies is ter plaatse zichtbaar op de blauwe borden bij de betreffende zwemlocatie en op www.zwemwater.nl. In Noord-Brabant is dat tot op heden dus niet aan de orde.

Gezondheidsrisico’s
PFAS, ofwel Per- en polyfluoralkylstoffen worden in verband gebracht met verschillende gezondheidseffecten. Zo blijkt uit onderzoek dat de stoffen een effect hebben op het immuunsysteem, op het cholesterol in het bloed, effecten op de lever geven en nier- en testeskanker veroorzaken.