Gemeente: ‘Tegenvallers door extreme bouwkostenstijgingen’

De fracties van Helder Helmond, Mi Hellemonders, FvD en VVD stelden eerder dit jaar vragen aan het college in verband met de aanhoudende financiële tegenvallers bij grote projecten in de stad. Volgens de gemeente zijn die budgetoverschrijdingen met name het gevolg van de extreme bouwkostenstijgingen.

Bij de financiële tegenvallers die de partijen aanhalen gaat het om het nieuwe zwembad De Braak, MFSA De Braak en het Huis voor de Stad. De fracties maken zich vooral zorgen over het feit dat de gemeente blijkbaar regelmatig verkeerde aannames doet over de kosten bij grote projecten. Volgens het college heeft het echter niets te maken met verkeerde aannames, maar vooral met de extreem toegenomen bouwkosten.

Hoge bouwkosten

Die extreme bouwkostenstijgingen zijn volgens de gemeente het gevolg van de stijgende kosten van materialen en personeel in de afgelopen jaren. Waar al vele jaren sprake was van een stijging van de bouwkosten van circa twee à drie procent ten opzichte van het voorgaande jaar, was deze in de periode 2021-2023 een veelvoud daarvan, stelt het college. “Aangezien we bij de vaststelling van kredieten uitgaan van een reële bouwprijzenstijging ontstaan er tekorten wanneer de daadwerkelijke stijging ruim boven de ingeschatte stijging zit. De benoemde ‘consequente verkeerde aannames’ hebben dus betrekking op een en hetzelfde fenomeen, waar alle genoemde projecten mee te maken hebben gekregen.”

Onvoorziene omstandigheden

Voor alle drie de projecten geldt volgens het college dat de kredieten zijn vastgesteld in de periode voordat deze stijgingen aan de orde waren, terwijl de kosten gemaakt zijn tijdens of kort na de extreme stijgingen. “Deze stijgingen waren van een dusdanige omvang dat aannemers, deels ongeacht de contractvorm, een beroep kunnen doen op onvoorziene omstandigheden en dat de gemeente als opdrachtgever verplicht was de aannemer tegemoet te komen. Omdat de prijsstijgingen zich bovendien voordeden in een periode waarin het ontwerp en het bestek al grotendeels waren vastgesteld, waren de mogelijkheden voor inhoudelijke aanpassingen waarmee kosten zouden kunnen worden gedrukt bovendien zeer beperkt.”

Vertraging

In het geval van het Huis voor de Stad was daarnaast volgens de gemeente ook sprake van extra kosten door vertraging, extra ureninzet van het programmateam en een aantal onvoorziene functionele middelen, die “noodzakelijk blijken voor een goede realisatie van het Huis voor de Stad”.

Maatregelen

De gemeente zegt verschillende maatregelen te nemen om overschrijdingen te voorkomen of in ieder geval de impact van deze overschrijdingen te verminderen. Voor alle grote projecten stelt de gemeente periodiek risicoanalyses op. Maar tegelijk stelt zij dat de kostenontwikkeling af kan wijken van de reële verwachting op het moment van vaststellen van de kredieten. Daardoor blijft de kans op overschrijdingen groot. Om deze redenen is in
de afgelopen jaren ook een aantal maatregelen genomen. Zo is er met de vaststelling van de Programmabegroting 2024 een Reserve Grote Projecten ingesteld. Die dient mede ter dekking van tekorten op aangegane projecten, bijvoorbeeld in het geval van extreme prijsstijgingen. “Hiermee voorkomen we dat tegenvallers in projecten leiden tot een extra financiële opgave voor ons als gemeente.”

Kostenramingen

“Bij ieder project proberen we de kosten zo reëel mogelijk te ramen”, aldus het college. ‘Daarbij nemen wij ook een op dat moment gangbaar indexatiepercentage mee, voor de ontwerp- en realisatieperiode die volgt op het beschikbaar stellen van het krediet. Bij het ramen van de kosten laten wij ons vrijwel altijd bijstaan door externe bouwkostendeskundigen.” Volgens de gemeente is dat ook bij alle drie de aangehaalde projecten het geval
geweest. “Dit gebeurt al in de fase voordat wij het krediet bij de gemeenteraad aanvragen.”