Al vijftig jaar hoedt organist Jan van de Laar het historische Robustelly-orgel in de Lambertuskerk

Als 13-jarige jongen stapte Jan van de Laar (71) de Lambertuskerk in Helmond binnen voor zijn eerste orgelconcert. Inmiddels bespeelt en onderhoudt de geboren Stiphoutnaar al vijftig jaar met hart en ziel zijn geliefde Robustelly-orgel op dezelfde plek. Een instrument dat hem in vrijwel elke fase van zijn leven heeft vergezeld. “Het is een essentieel onderdeel.”

Sinds 2009 is Van de Laar stadsorganist van Helmond, een titel die hij met trots draagt.  Als organist is hij sinds 1976 verbonden aan de Sint-Lambertuskerk aan de Kerkstraat. Een flinke periode, dat hij de verantwoordelijkheid draagt voor de muzikale invulling van de kerkmuziek en gedurende die periode de vaste bespeler was en overigens nog steeds is, van het befaamde Robustelly-orgel uit 1772. In september viert hij het gouden jubileum met een heus concert.

De band met het instrument
“Als ik om wat voor reden dan ook zou besluiten om niet meer orgel te spelen, zou ik intens verdrietig zijn”, besluit Van de Laar op de vraag hoe hij zijn band met het instrument, na al die jaren spelen, omschrijft.

“De basis die dit instrument mij heeft gegeven om in mijn leven de dingen te doen waar ik met zoveel voldoening op terugkijk. Ik heb in heel West-Europa mogen spelen. Maar ook zoveel zaterdagen hier in Helmond. Om het heel menselijk te zeggen: ik hou er heel veel van.” Aan die liefde is volgens hem ook een belangrijke verantwoordelijkheid verbonden. “Waar je heel erg van houdt, wil je en moet je ook goed voor zorgen.”

Eeuwenoud orgel
Die zorg is hard nodig voor het orgel, dat in 1772 werd gebouwd. Naast het stemmen van het instrument voor concerten moeten ook de gevolgen van wisselende weersomstandigheden nauwlettend in de gaten worden gehouden. Temperatuur en luchtvochtigheid hebben grote invloed op het eeuwenoude orgel.

“Het mag in de ruimte niet te vochtig of te droog zijn. Maar ook schimmel of corrosie op de metalen pijpen hou ik in de gaten.” Vooral in de winter is dat een intensieve taak. Dan gaat Van de Laar vaak drie keer per dag naar de kerk om te controleren of alles nog naar behoren functioneert. “Het is part of the job.”

Digitalisering
Dat het Robustelly-orgel in de Lambertuskerk uit de 18e eeuw stamt, betekent niet dat het instrument immuun is voor moderne ontwikkelingen. Binnenkort wordt het orgel vier weken lang gedigitaliseerd. “Iedere stem gaat dan opgenomen worden”, vertelt Van de Laar. “Ik was eerst heel sceptisch. Maar nu zie ik vooral de voordelen. Door het orgel te digitaliseren, heb je een actief behoud van de klank. Stel dat er iets met de kerk gebeurt, dan heb je een nauwkeurige digitale bibliotheek van de klank van het instrument.”

Bekijk ook: [VIDEO] Brandweer oefent rampscenario in Lambertuskerk: ‘Toren is cruciaal’

Het Robustelly-orgel is niet onsterfelijk is, beseft ook Van de Laar. In mei nam hij contact op met de brandweer met de vraag of er een brandoefening in de kerk mogelijk was. “Ik was enorm geschrokken van wat er rond de jaarwisseling met de Vondelkerk in Amsterdam is gebeurd. Ik moet er niet aan denken dat zoiets hier zou gebeuren.”

Als het aan Jan van de Laar ligt, klinkt het orgel voorlopig nog jarenlang door. Het jubileumconcert vindt plaats op woensdag 2 september om 20.00 uur in de Sint-Lambertuskerk in Helmond. De toegang is gratis en iedereen is van harte welkom.

Foto: Dit is Helmond