Amateur-historicus Kuijpers gaat nog steeds uit van vondst ‘kasteel’

Amateurhistoricus Mario Kuijpers, aangesloten bij Heemkundekring Helmont, blijft voorlopig nog van mening dat het bij de historische vondsten in Helmond-Brouwhuis gaat over het voormalige Kasteel Bruheze. “We denken dat het om de motteburcht gaat van de adellijke familie van Bruheze, een jongere tak van de familie Van Horne. Die waren vanaf 1240 gedurende minimaal honderdvijftig jaar belangrijk in de omgeving van Helmond.”

De sporen van het kasteel Groot-Bruheze in Helmond-Brouwhuis kwamen afgelopen week aan het licht tijdens renovatiewerkzaamheden aan het buurtpark in Brouwhuis. Dat park gaat de komende tijd volledig op de schop. Omdat er bomen geplant gaan worden kreeg de stadsarcheoloog Theo de Jong toestemming om hier opgravingen te verrichten. “Bij proefopgravingen vorig jaar december vonden we al sporen van twee grachten, die uit de dertiende eeuw kunnen stammen”, vertelt amateurhistoricus Mario Kuijpers van de Heemkundekring Helmont. 

Verdere vondsten

Die vondst leidde tot verdere opgravingen. Daarbij vonden de archeologen ook vele artefacten zoals munten, zegelknopen, scherven van kannen en potten, een heupbot van een dier en een klomp in de bodem. Ook stuitten ze op de resten van twee grachten met mogelijk een omwalling er tussenin. Dit bewijst dat hier een burcht gelegen heeft, stellen de archeologen. De vondsten uit de gracht wijzen op activiteit dan wel bewoning vanaf de 13e tot aan de 16e eeuw. Dat is ook de periode dat de adellijke familie van Bruheze en hun erfopvolgers hier bezit hadden. Omdat het bij het omgrachte terrein waarschijnlijk om een kasteelgracht gaat, merkte de gemeente Helmond het terrein inmiddels aan als ‘archeologisch gebied van grote waarde’.

Boerderij

Op een ander gedeelte van het terrein werden tevens sporen van een boerderij en een bijhorende stal gevonden. “De resultaten van de opgraving laten zeker nog een half jaar op zich wachten, we moeten alles schoonmaken en documenteren”, aldus Mario Kuijpers. “Hopelijk hebben we dan meer duidelijkheid op de vraag of, wanneer en waar het kasteel precies gestaan heeft.”

De ronde gracht is vanuit de lucht vaag zichtbaar

 Een stukje historie

In 1222 verkrijgt hertog Hendrik I van Brabant het gebied Helmond van Graaf Willem I van Horne. In 1240 schenkt de Hertog het bij Helmond gelegen goed ‘Ten Brouheze’ aan Catharina van Bentheim, de aanstaande echtgenote van Engelbert van Cranendonck van Horne, een jongere zoon van Willem I. De oudste zoon van Catharina, genaamd Arndt, noemt zich ‘van Bruheze’ en woont daadwerkelijk op het goed ‘Ten Brouheze’. De familie heeft ook een eigen familiewapen, afgeleid van het familiewapen ‘van Horne’.

Een impressie van een ‘motteburcht’

Kuijpers: “Tot nu toe is er weinig bekend over het bestaan van dit kasteel. Uit 1487 is de vermelding bekend van een ‘Hogehuys’ met twee hoeven. In 1612 is sprake van een omgracht huis. In 1738 wordt vermeld: ‘op den ronden heuvel die in een gragt legt, naast de tweede Brouwhuys hoef, gelegen naer de seyde van Helmont’.”

Twee kastelen Bruheze

Brouwhuis was een tijdlang verdeeld in een Bakels (Rietven) en een Vlierdens (Peeleik) gedeelte, legt Kuijpers uit. “Op de Peeleik is begin vijftiende eeuw sprake van een kleine hoeve, mogelijk het Borchsken of Sleutjen (slotje) Klein-Bruheze. Dit was ook bezit van de familie van Bruheze. Dit kasteeltje is door Henk Beijers via een noodopgraving in 1994 gedocumenteerd.”

Foto’s: Mario Kuijpers

Lees ook: ‘Sporen van vermoedelijke ‘motteburcht’ gevonden in Brouwhuis‘