‘Dag van Erkenning’ Helmond; emotionele oproep om heling

Op de Dag van Erkenning afgelopen vrijdag kwamen de resultaten van het eerste officiële onderzoek naar het slavernijverleden van Helmondse bestuurders naar voren. Werkgroep Herdenking-Viering Slavernijverleden Helmond deed tevens een emotionele oproep tot gezamenlijke heling van de overgebleven trauma’s van het slavernijverleden.

“De specifieke manier waarop discriminatie en racisme vorm hebben gekregen in de Nederlandse en in de Helmondse samenleving is sterk beïnvloed door de erfenis van kolonialisme en slavernij.” Een citaat uit het onderzoeksrapport. Tevens een conclusie waarop de Werkgroep Herdenking-Viering Slavernijverleden Helmond haar emotionele oproep van gezamenlijke heling baseert.

Ja, hoop doet leven
Het verleden meegekregen. Geërfd, beleefd, verwerkt en een plek gegeven.
Maar waarom zijn wij nog zo verdeeld! Laten we streven…
Hetzij een stap, een woord, begrip, toenadering,
de waarheid, vergeving, het is allemaal toch een ding.
Die niet enkel kunnen, maar ook moeten gaan zorgen voor een nieuw begin.
Naar verwachting niet voor het even, omdat HOOP, ja HOOP doet LEVEN!

Hiermee eindigde spreker Stephen Alvares zijn gedicht Ik heb pijn. “Dit gedicht vertegenwoordigt de stem van de tot slaaf gemaakten, de stem van de activisten en vrijheidstrijders van toen en nu, mijn eigen stem en ervaringen en de stem van ons allen die staan voor verzoening en herstel. Mijn komst naar Nederland vanwege de liefde bracht mij het besef dat ik de doorwerking van het slavernijverleden met mij meedroeg. Ik denk oprecht dat zowel nazaten als de witte mens een systeem hebben ontwikkeld om dit verleden weg te wimpelen. Laat daarom vanaf nu de heling beginnen.”

 

Geen verrassing
Voor de werkgroep waren de resultaten van het rapport geen verrassing. “Maar het heeft ons wel geraakt, de feiten die naar voren kwamen. De familie Bots bijvoorbeeld heeft zelfs drie keer geprofiteerd van de slavernij. Eerst door winst uit handel die kon plaatsvinden door slavernij. Daarna door vergoeding vanuit de staat, omdat de slavernij werd afgeschaft. Maar ook door de doorverkoop van hun slaven vóórdat de wet erdoorheen was. Ze hadden niet eens recht op die vergoeding”, vertelt Mariëlla Elmont.

Wel excuses
Mariëlla: “Voor ons waren de excuses van de staat en de koning erg belangrijk. Excuses namens Helmond zijn nog niet gemaakt. Wij wachten dan ook de stappen af die de gemeente nu neemt. Onze diepe wens is dat deze nog gemaakt worden en wij vertrouwen erop dat dat nog gaat gebeuren. Wanneer en in welke vorm laten wij graag aan de gemeente over.”

Faja Sitong
Om haar voorouders te eren, die als contractarbeiders uit Indonesië werden gehaald om in Suriname te werken, zong Joyce Ann Djarkasi het kinderlied Faja Sitong. “Nu vooral bekend als een slaapliedje”, sprak Joyce. “Maar vroeger was het een lied waarmee slaven geheimen doorgaven. Ze konden ermee communiceren. Dat werd door de handelaars en plantagehouders moeilijk gemaakt door groepjes slaven van allerlei afkomst en met hun eigen talen door elkaar te plaatsen, zodat ze elkaar niet zomaar konden verstaan.”

Herdenken uit respect
“Wij zijn geen slachtoffers, wij zijn strijders. De pijn die wij als nazaten ervaren, moet erkend worden. Die is gedrukt in ons DNA. Samen zijn we sterk, we delen een gezamenlijk verleden. De geschiedenis van de slavernij is niet alleen van de nazaten, maar van ons allemaal. We willen herdenken uit respect voor onze voorouders en niet om mensen te beschuldigen. We zijn op zoek naar heling.” Zo verwoordde spreker Mariëlla Elmont haar vraag om erkenning.

 

Van slavernij naar racisme
Jongerenwerker Curtis Bharos noemt zichzelf het product van kolonialisme met zijn multiculturele achtergrond. Zijn voorouders kwamen uit alle werelddelen. “De doorwerking van het slavernijverleden is tot op heden merkbaar. Dat heb ik bovendien zelf moeten ervaren. Ik en mijn stagiair zaten na een wandeling door de wijk samen nog na te praten. Uit het niets verschenen tien politieauto’s. Zonder uitleg kregen we een full body search. Een kind had ons zien zitten. Vervolgens vertelde hij thuis dat er gevochten was door rasta’s en er was bloed en er waren gewonden. De vader aarzelde niet en belde meteen 112. Kortom, het racisme en de discriminatie zijn tot op de dag van vandaag merkbaar.”

 

Wegkijken is geen optie
Burgemeester Blanksma noemde aan het eind van de avond het samenzijn “een cadeau om de emotie die in onze stad voelbaar is te uiten. Voor mij persoonlijk, als mens, is wegkijken geen enkele optie en ik vraag dan ook de raadsleden hier op de publieke tribune om samen met mij een vervolg te geven aan het erkennen van deze emoties.”

In haar toespraak eerder die avond sprak Blanksma tevens; “De gevolgen van de slavernij zijn vandaag de dag nog steeds intens te merken. Racisme is daar één van. Ook in Helmond, in onze stad. Ook wij moeten stilstaan bij deze zwarte bladzijde in ons verleden. Het onderzoek geeft diepe stof tot nadenken. Helmond heeft geprofiteerd van een op slavernij gebaseerde, koloniale economie. En het stadsbestuur had daarin een faciliterende rol. Maar samen gaan we de weg op van erkenning, bewustwording en herstel.”

Lees ook: Economische rol Helmond in slavernijverleden groot

 

Heden
De Werkgroep onderstreept het belang van een vervolg op dit eerste onderzoek, waarin alle aanbevelingen worden onderzocht. “Voor komende jaren willen we  op meerdere dagen in het jaar activiteiten organiseren omtrent bewustwording van het slavernijverleden en de gevolgen voor het heden. Om uiteindelijk over te kunnen gaan tot heling van de trauma’s, van ons allemaal”, vertelde Mariëlla Elmont aan Dit is Helmond.

Het complete onderzoeksrapport vind je op de gemeentepagina Resultaten onderzoek slavernijverleden van Helmond gepresenteerd.

Foto’s: Hans Choufoer

Voor het eerste deel van het gedicht van Stephen Alvares, bekijk onderstaand filmpje, met dank aan de familie Alvares.