Indië-herdenking in Warandepark; ‘Veerkracht en Vrijheid zijn geen abstracte begrippen’

Het einde van de Tweede Wereldoorlog was op 15 augustus 1945 een feit voor Nederlands-Indië met de capitulatie van Japan. Elk jaar worden alle slachtoffers van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië herdacht. Tot op de dag van vandaag werken de ervaringen van de eerste generatie door in het leven van hun nakomelingen. Op 14 augustus was de herdenking in Helmond. Voor de tweede keer bij het Indisch-Moluks monument in stadspark De Warande.

“Wij staan stil bij de capitulatie van Japan en de tientallen miljoenen slachtoffers die deze verschrikkelijke oorlog alleen al in Azië heeft geëist. Wij herinneren ons de verhalen, de pijn, de kracht en de waardigheid van de mensen uit met name de Indische en Molukse gemeenschap. De Molukse gemeenschap, waarvan de Helmondse voornamelijk afkomstig is van de Kei-eilanden in het zuidoosten van de Molukse archipel, bestaat dit jaar precies 75 jaar in ons land. De Indische gemeenschap vond ook zijn plek in Helmond vanaf de vroege jaren vijftig van de vorige eeuw. Beide gemeenschappen deelden de Japanse bezetting, het verlies van hun thuis, de onzekere aankomst in Nederland, het leven in woonoorden en barakken. Niet in de laatste plaats deelden ze hun strijd om erkenning”, sprak burgemeester Sjoerd Potters.

Veerkracht en vrijheid
Potters: “Ik onderstreep met kracht de excuses van Mark Rutte in 2022 en Rob Jetten afgelopen juni. Excuses zijn gemaakt voor de zeer gebrekkige opvang, voor het collectief in de steek laten van deze duizenden mensen, voor vele mensen de onvervulde terugkeer. En ook voor het buitensporige geweld, het wegkijken door de regering en het niet erkennen van het leed dat is aangedaan. Dit leidde tot blijvend verdriet en teleurstelling in vele families. Toch is er ook terecht veel aandacht voor de veerkracht en de vrijheid van de Indische en Molukse gemeenschappen. Veerkracht en vrijheid zijn geen abstracte begrippen. Veerkracht is zichtbaar in de mensen die de kampen overleefden, het vermogen om te blijven staan wanneer het leven je buigt. Vrijheid vraagt om respect voor de mensen die de oorlog bevochten, respect voor de verhalen die ons eraan herinneren dat vrijheid kwetsbaar is.”

De oprichter van het Eerste Generatie Fonds, Charisma Hehakaya, was de volgende spreker. “Ik sta hier, omdat ik deel uitmaak van de geschiedenis. Deze is er niet alleen via boeken, maar ook via de verhalen die worden doorgegeven in de gezinnen die de oorlog en de komst naar Nederland hebben meegemaakt. Wij moeten iets doen met de lessen uit het verleden.”

Lees ook: Indië herdenking 2026; Ronald en Trix Olenroot uit Helmond doen boekje open over jeugdtrauma’s

“Een onbezorgde jeugd had ik, tot die dag in 1942. Vanaf toen leefden we iedere dag in angst. Herdenken is belangrijk om het verleden te begrijpen. Achter iedere geschiedenis schuilt een mens. Oorlog stopt niet wanneer de wapens worden neergelegd. Vrijheid, vrede en respect voor elkaar zijn nooit vanzelfsprekend.” Voor spreker Trix Olenroot-Van Staden was de relatie van haar verhaal met dat van Hehakaya erg belangrijk. “Mooi dat mijn verhaal en dat van Charisma zo bij elkaar kwamen als sprekers vanuit een andere generatie. Het geeft de verbinding aan en de geschiedenis van de doorgegeven verhalen en ervaringen.”

De herdenking werd deze middag omlijst met het optreden van dames en meisjes van de Moluks-Keiese Dansgroep Helmond en hun band. Ook de in naam van Wieteke van Dort opgerichte band Boemboe Boys was aanwezig om een muzikaal tintje te geven aan deze bijeenkomst.

Foto’s: Hélène Ermens