Structurele samenwerking moet daklozenproblematiek aanpakken

Het aantal gevallen van overlast veroorzaakt door dak- en thuisloze mensen wordt niet geregistreerd door de gemeente Helmond. De politie houdt het aantal meldingen wel bij. Door de samenwerking met politie en verschillende hulpverleningsorganisaties op te zoeken, wil de gemeente de overlast verminderen. En voorkomen dat mensen op straat komen te staan. Het uitbreiden van het aantal opvangplekken is geen oplossing. Dit blijkt uit antwoorden die de gemeente gaf naar aanleiding van vragen vanuit de lokale politiek.

De fractie van Mi Hellemonders wilde weten wat de gemeente doet om door daklozen veroorzaakte overlast te voorkomen. En of deze incidenten apart geregistreerd worden. Dat laatste is niet het geval, zo laat de gemeente weten. De politie doet dat echter wel. “Als gemeente maken we geen onderscheid tussen meldingen door verschillende groepen daklozen, zoals arbeidsmigranten zonder vaste woonplaats”, geeft de woordvoerder aan.

De gemeente en politie werken structureel samen binnen het Veiligheidshuis, waar een zogenaamd daklozenoverleg plaatsvindt. Bij dit periodieke overleg sluiten ook verschillende hulpverleningsorganisaties aan. “Tijdens deze bijeenkomsten wisselen we informatie uit”, stelt de woordvoerder.

Betrokken bij begeleiding
Zo worden er afspraken gemaakt om dakloosheid in Helmond zoveel mogelijk te voorkomen en aan te pakken: “Wekelijks bespreken we de binnengekomen meldingen. Als blijkt dat er op bepaalde locaties meer overlast wordt ervaren, dan handelen we hier adequaat op.”

In Helmond zijn verschillende organisaties betrokken bij de begeleiding van daklozen, zoals SMO Helmond, Sociale Teams Helmond, Senzer en Bemoeizorg. “Deze organisaties sluiten aan bij het daklozenoverleg. SMO Helmond is de uitvoerende organisatie voor de maatschappelijke opvang. Er zijn tien plekken voor de nachtopvang beschikbaar. Overdag kunnen daklozen bij SMO terecht voor een maaltijd, begeleiding of een luisterend oor”, zegt de woordvoerder.

Stagnering huisvesting
Naast nachtopvang biedt SMO in 2024 circa 65 plekken voor 24/7 opvang met begeleiding. “Afgelopen jaar is het aantal plekken in de maatschappelijke opvang uitgebreid om beter aan de groeiende vraag te kunnen voldoen. Deze uitbreiding is helaas geen structurele oplossing voor de groeiende vraag naar opvang. De uitstroom uit de opvang naar passende huisvesting stagneert”, aldus de woordvoerder.

“Het tekort aan (betaalbare) woningen is een landelijk probleem, waar wij ook in Helmond last van hebben. We zien daardoor dat steeds meer mensen zich aanmelden bij de maatschappelijke opvang. En tegelijkertijd dat het moeilijker is om mensen te laten uitstromen, omdat woningen niet beschikbaar zijn.”

Inzetten op preventie
Er komt volgens de gemeente geen uitbreiding van de opvang in Helmond. Ondanks de constatering van Mi Hellemonders dat er een “mogelijke toename van daklozen uit Oost-Europa of uitgeprocedeerde asielzoekers” zou zijn. “Wanneer dakloze arbeidsmigranten of uitgeprocedeerde asielzoekers zich bij de opvang melden, onderzoeken we of zij recht hebben op voorzieningen. Dat is meestal niet het geval”, zo zegt de woordvoerder. “Zij kunnen buiten de periode dat de winterkouderegeling van kracht is geen gebruik maken van de opvang. Het uitbreiden van de plekken in de maatschappelijke opvang is daarom niet de oplossing.”

De gemeente werkt samen met Stichting Barka om deze mensen indien mogelijk te begeleiden in terugkeer naar hun land van herkomst: “Het is bij arbeidsmigranten noodzakelijk om te voorkomen dat ze dakloos worden. We zetten in op preventie, met behulp van onder meer het Work in NL punt. Van uitgeprocedeerde asielzoekers is in Helmond nauwelijks tot geen sprake. Deze problematiek komt meer voor in de grotere steden met een De Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen (LVV). Zoals bijvoorbeeld in Eindhoven, Amsterdam en Rotterdam.”

Terugdringen dakloosheid
Mi Hellemonders wil weten op welke manier de gemeente ondersteuning biedt aan individuele daklozen. En of deze steun bijdraagt aan de vermindering van overlast. De gemeente nuanceert dit: “Allereerst is niet elke dakloze een overlastgever. Er wordt daarom niet bijgehouden welke specifieke ondersteuning aan elke dakloze wordt geboden. En in hoeverre dit bijdraagt aan het verminderen van overlast. Wanneer daklozen zich bij de opvang melden, beoordeelt de SMO welke ondersteuning ze nodig hebben.”

Er is volgens de gemeente Helmond geen samenwerkingsplan met omliggende gemeenten zoals Eindhoven en Breda op het vlak van dakloosheid. “Wel is er tussen de Brabantse centrumgemeenten kennisdeling over de aanpak dakloosheid en maatschappelijke opvang. Elke gemeente is verantwoordelijk voor haar eigen inwoners. De centrumgemeenten organiseren maatschappelijke opvang en krijgen hiervoor budget vanuit het Rijk. Er is een landelijke monitor dakloosheid van het CBS en het dashboard aanpak dakloosheid van waarstaatjegemeente.nl. In beide ligt de nadruk vooral op het terugdringen van dakloosheid.”

Prestatieafspraken met woningcorporaties
De gemeente geeft aan verschillende maatregelen te treffen om dakloosheid te voorkomen, en daarmee mogelijke overlast te beperken: “We anticiperen snel op overlast. Handhaving en de politie controleren veelvuldig op plekken waar overlast wordt ervaren. We zetten ook in op maatregelen ter voorkoming van dakloosheid. Dat doen we bijvoorbeeld onder meer met vroegsignalering, schuldhulpverlening, inzet van bemoeizorg en prestatieafspraken met woningcorporaties om uithuiszettingen te voorkomen.”

Foto: Dit is Helmond